چکیده رساله دکتری آینده پژوهی در دانشگاه تهران با نمره 19.5 با درجه عالی
عنوان رساله
آینده نگاری تهدیدهای امنیتی ناشی از تغییر اقلیم در ایران
چکیده
هدف
این پژوهش با هدف شناسایی پیامدهای ممکن و محتمل ناشی از تغییر در عناصر و شاخصهای اقلیمی شامل: دما، بارش، رطوبت، تبخیر و شدت باد در 30 سال آینده در ایران صورت گرفته است. از آنجایی که دامنه این پیامدها بسیار گسترده است در این پژوهش بر روی پیامدهای امنیتی تمرکز شده است. این پیامدها میتوانند در 30 سال آینده منشاء تهدیدهای امنیتی ناشی از تغییرات اقلیمی باشند. شناخت این تهدیدها میتواند قدرت کنشگری دولت را افزایش دهد و تصویرپردازی از این تهدیدها نقش بسیار مهمی در ممانعت از رخ دادن آنها خواهد داشت.
روش
این پژوهش با رویکردی آیندهپژوهانه و با ترکیب تعدادی از روشها و تکنیکها از جمله: مرور منابع، پایش محیطی، مصاحبه عمیق، چرخ آینده، جلسات ذهنانگیزی و دلفی صورت گرفته است. بخش اصلی یافتههای این پژوهش حاصل روش چرخ آیندهها به کمک خبرهها است. روش چرخ آیندهها از موثرترین روشهای آیندهپژوهی در کشف و استخراج پیامدهای ممکن و محتمل آینده است.
یافتهها
نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل دادهها نشان میدهند که پیامدهای ناشی از تغییرات اقلیمی در شش حوزه: الف) سیستمهای آب شیرین، ب) محیطهای دریایی، پ) اکوسیستمهای خشکی، ت) سکونتگاههای انسانی، ث) بخش کشاورزی و ج) سلامت انسانی، در نواحی مختلف کشور متناسب با: میزان بارش، میزان رطوبت، الگوی مصرف، پوشش گیاهی، میزان تبخیر، سیاستهای توسعهای، عرض جغرافیایی منطقه، جمعیت و ذخایر زیستی، میتواند در 30 سال آینده منجر به بروز و ظهور تهدید امنیت غذایی در مناطق مرکزی، جنوبی و بخشهای شمال شرقی کشور، تهدید امنیت آبی در آبریز مرکزی، شمال شرقی و شمال غربی، تهدید امنیت جانی در کلانشهر تهران، کرج، اصفهان، مشهد، تبریز، غرب کشور، جنوب غربی و بخشهای از شمالغربی کشور، تهدید امنیت اقتصادی در حوزه آبریز مرکزی، استانهای شمالی و غرب کشور، تهدید امنیت انرژی در استانهای مرکزی و جنوبی، تهدید امنیت اجتماعی در حاشیه کلانشهرها، تهدید امنیت نظامی در مناطق مرزیِ شرق و غرب کشور و مناطق دریایی، تهدید امنیت زیست محیطی در مناطق جنگلی، دریایی و ساحلی، و در نهایت تهدید امنیت ملّی و تضعیف قدرت ملی در 30 سال آینده شود. سازوکارهای این تهدیدها در چرخهای آینده به روشنی نشان داده شدهاند. راهکار پیشنهادی برای مقابله با این تهدیدها، تغییر در ساختارهای اقتصادی، سیاستهای توسعهای، ترویج گفتمان زیست محیطی و تقویت نگاه استعاری اسطورهای به طبیعت و محیط زیست است.
کلیدواژهها
تغییر اقلیم، آیندهپژوهی، پیامدهای اقلیمی، تهدیدهای امنیتی، ایران،
آنچه که مرا به سیاست و یادگیری علم سیاست علاقمند نمود نبوغ سیاسی زنان روستایمان و مادرم اولین آنها بود